سلامت: آقاي زبرجد! از چه سني گياهخوار شديد؟
13 سالگي.
سلامت: در اين 17 سال هيچ غذايي با منشأ حيواني نخوردهايد؟
به انواع گوشت لب نميزدم اما شير ميخوردم. جالب است بدانيد كه به تخممرغ و هر خوراكياي که در آن تخم مرغ داشت هم لب نميزدم حتي نان فانتزي.
سلامت: چرا گياهخوار شديد؟
آن زمان 3-2 سال از گياهخوار شدن پدرم ميگذشت و من هم تصميم گرفتم از ايشان پيروي کنم. چند وقت گوشت نخوردم و به مرور بعد از مدتي گياهخوار شدم.
سلامت: آدم کمغذايي بوديد؟
نميتوان گفت بياشتها بودم اما اصلا پرخور هم نبودم.
سلامت: شما گياهخواري را در ابتداييترين سنين نوجواني شروع کرديد؛ برخورد همسالانتان با رژيم غذايي شما چگونه بود؟
برخي تعجب و گاهي شوخي ميکردند. عدهاي هم خيلي عادي ميپذيرفتند اما اين شيوه غذايي سختيهايي داشت مثلا در ميهماني يا رستوران نميتوانستم با خيال راحت غذا بخورم؛ زيرا تمام غذاها بالاخره يکي، دو عامل حيواني در خود داشتند. در رستوران معمولا فقط ميتوانستم سيبزميني بخورم.
سلامت: شما در مهمترين سالهاي زندگي يعني تمام دوران نوجواني و ابتداي جواني گياهخوار بودهايد؛ احساس نميکرديد اين رژيم غذايي بر روند بلوغ و سلامتتان اثر گذار باشد؟
از لحاظ رشد قدي و ريزش موي سر مشکلي نداشتم. قدم که تقريبا بلند محسوب ميشود و برخلاف پدرم که دچار طاسي شدهاند، من مو دارم اما در مورد وزنم مطمئن نيستم. احتمال ميدهم که وزنم به دليل اين شيوه تغذيهاي پايين باشد. از حدود 6-5 سال بعد از شروع رژيم گياهخواري بدنم به شدت وضعيت نامناسبي پيدا کرد؛ در بيشتر مواقع سال مبتلا به سرماخوردگي بودم تا حدي که در خانه بستري ميشدم؛ مرتب واکنشهاي حساسيتي نشان ميدادم که در حال حاضر با خوردن غذاهايي با منشأ حيواني، وضعم به مراتب بهتر شده است.
سلامت: چه شد که از رژيم گياهخواري دست کشيديد؟
چند سال پيش آبلهمرغان گرفتم؛ روند درمانم 1 ماه طول کشيد. پزشکان معالج ميگفتند با ادامه گياهخواري ضعف جسمي و عدم مصونيت بدنم در برابر بيماريها شدت مييابد و بيماريهاي خفيف هم ميتوانند کارم را به بستري بکشانند بنابراين تصميم گرفتم اين رژيم را کنار بگذارم اما چون 17 سال گياهخوار بودم، اصلا نميتوانستم ناگهان مصرف گوشت را از سر بگيرم بنابراين از دکتر کيمياگر کمک خواستم. جالب است بدانيد كه در طول گياهخواري پدرم با هيچ مشكلي روبرو نشد.
سلامت: دکتر کيمياگر براي شما چه کار کردند؟
از من خواستند مصرف گوشت را کمکم از سر بگيرم مثلا خوردن همبرگرهايي که درصد مشخصي گوشت دارند يا خوراکهاي گوشتي. ايشان صبورانه درباره رژيم گياهخواري با من صحبت و به من ثابت کردند انسانها بايد همهچيزخوار باشند نه گياهخوار. به اين ترتيب در حال حاضر گوشت را بهراحتي ميخورم.
سلامت: بعد از اينکه دوباره خوردن گوشت را از سر گرفتيد، احساس بهبود وضعيت جسمي داشتيد؟
بله، نهتنها خودم اين احساس را ميکردم بلکه اطرافيانم هم معتقد بودند رنگ پوستم بهتر شده است. ديگر مثل گذشته مرتب سرما نميخورم و اگر هم سرما بخورم در مدت زمان مشخصي که همه طي آن خوب ميشوند، بهبود مييابم.
سلامت: با مصرف دوباره گوشت وزنتان تغييري نکرد؟
اواخر دوره گياهخواري به 55 کيلوگرم رسيده بودم اما در حال حاضر 59 کيلوگرم هستم.
سلامت: دکتر کيمياگر براي افزايش وزن شما روشي را پيشنهاد ندادند؟
از من خواستند بهتدريج گوشت را وارد برنامه غذاييام کنم و زماني که ديگر با مصرف آن مشکلي نداشتم، نزد ايشان بروم تا براي افزايش وزن کمکم کنند. به نظرم تدبير خوبي بود زيرا اگر ناگهان مرا مجبور به مصرف مقدار زيادي غذاي گوشتي ميکردند، قطعا از گوشت زده ميشدم.
نگاه اول
نظردكتر محمدرضا وفا متخصص تغذيه
درباره سوژه «ميزگرد سلامت»
عوارض گياهخـواري
در نوجـوانان بيشتر است
سلامت: آقاي دکتر! همين ابتدا برايمان مشخص کنيد رژيم گياهخواري را ميپذيريد يا خير؟
خوب است که بخش اعظم نيازهاي غذاييمان را از منابع گياهي تامين کنيم اما بسياري از ريزمغذيها مثل آهن، روي، کلسيم و ويتامين B12 در منابع گياهي به مقدار بسيار اندک وجود دارند بنابراين کسي که رژيم گياهخوري مطلق دارد و هيچ غذايي با منبع حيواني مصرف نميکند، نميتواند ريزمغذيها را کامل به بدنش برساند.
سلامت: چرا زيانهاي رژيم گياهخواري در پدر آقاي زبرجد مشهود نيست؟
تفاوت آقاي زبرجد با پدرشان در اين است که ايشان گياهخواري را از سنين نوجواني شروع کردهاند و پدرشان از سنين ميانسالي. نياز هر فرد به ريزمغذيها و درشتمغذيها به 2 عامل جثه و وزن بستگي دارد. يعني 2 فرد با جثه مشابه اما سن متفاوت نيازهاي تغذيهاي جداگانهاي دارند و فرد جوانتر بايد مواد مغذي بيشتري به بدنش برساند. رشد طولي بدن تا 20 سالگي ادامه دارد و به ازاي هر کيلوگرم وزن بدن نياز به مواد مغذي به مراتب بيشتر از يک بزرگسال ميشود بنابراين اگر قرار باشد کمبود يک ماده مغذي در سنين رشد اتفاق بيفتد آثارش خيلي جديتر نمايان ميشوند. اين روند بر توانايي عضلاني اثر گذار است و ميتواند فرد را به عوامل عفوني آسيبپذير كند.
سلامت: چند نوع رژيم گياهخواري داريم؟
پيروان رژيم گياهخواري خالص فقط از منابع گياهي تغذيه ميکنند؛ لاکتووجترين?ها به جز منابع گياهي، گروه لبنيات را هم مصرف ميکنند؛ لاکتواووجترين?هاعلاوه بر منابع گياهي، گروه لبنيات و تخممرغ را در رژيم غذاييشان ميگنجانند. برخي گياهخواران را اووجترين ميدانند، اين گروه علاوه بر گياهان، فقط تخممرغ ميخورند. جالب است بدانيد كه دسته سوم نسبت به دسته اول و دوم و دسته دوم نسبت به دسته اول مشکلات تغذيهاي کمتري دارند.
سلامت: آيا نوع محصولات غذايي که فرد گياهخوار دريافت ميکند، ميتواند در سلامتش نقش داشته باشد؟
تاثير رژيم گياهخواري در تمام مناطق و کشورها يکسان نيست؛ مثلا در اروپا و کشورهاي صنعتي خوراکيهاي گياهي را غني ميکنند يعني بسياري از مواد مغذي بهصورت صنعتي به خوراکيها اضافه شدهاست درنتيجه چون کمبودهاي غذايي فرد گياهخوار از قبل پيشبيني شده، با مصرف آن محصولات دچار سوءتغذيه نميشود اما در کشور ما فناوري غنيسازي چندان توسعه نيافته و اگر فردي در کشور ما گياهخوار تام و بهخصوص در سنين رشد باشد، مسلما کمبودهاي تغذيهاي سلامت او را تهديد ميکنند. آقاي زبرجد هم دچار اين مشکلات بودهاند.
سلامت: به نظر شما مشكل آقاي زبرجد را ميتوان ابتلا به سوءتغذيه دانست؟
به شكلي بله، ابعاد سوءتغذيه ميتواند بهصورت وزن کم يا زياد نسبت به سن و جثه ظاهر شود؛ آقاي زبرجد کموزني خفيف تا متوسط دارند. وضعيت جسمي فعلي ايشان ناشي از سالها تغذيه غلطشان و وضعيت جسمي حادشان که به دنبال بيماريهايي که اشاره کردند بهوجود آمده، در وضعيت فعليشان دخيل است اما خوشحالم که بنا به منحنيهاي طبيعي جامعه، قد مناسبي دارند و رشد کافي کردهاند.
سلامت: آيا مصرف بيش از اندازه موادغذايي با منشاء گياهي ميتواند ضرري داشته باشد؟
مصرف بيش از اندازه فيبر و برخي از املاح مثل پتاسيم ميتواند سلامت قلب را تهديد کند بنابراين از ديدگاه دانش تغذيه تعادل بين تمام 4 گروه غذايي يعني نان و غلات، شير و لبنيات، ميوه و سبزي و گوشتها حرف اول را ميزند.
سلامت: آيا پروتئينهاي گياهي نياز عضلات را تامين ميکنند؟
برخي از پروتئينهاي گياهي اسيدهاي آمينه محدودکنندهاي در خود دارند که هنگام پروتئينسازي بهخصوص در شرايط رشدونمو و زندگي ورزشکاري ميتوانند روند پروتئينسازي بهينه را مختل کنند بنابراين بايد پروتئينهاي گياهي را با دقت و بهطور موثر دريافت کرد. يعني افراد گياهخوار براي ترکيب موثر منابع پروتئيني گياهي يعني غلات و حبوبات بايد به متخصص تغذيه مراجعه کنند. البته ورزشکاران به دليل نياز مبرمي که به بافت ماهيچهاي خود دارند، بهتر است پروتئينهاي گياهي را هم وارد رژيم غذايي خود کنند.
نگاه دوم
چرا با گياهخواري مخالفم؟
دکتر مسعود کيمياگر/ متخصص تغذيه و رژيم درماني و استاد انستيتو تحقيقات تغذيه کشور و دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
آقاي زبرجد زماني به من مراجعه کردند که قصد داشتند مجددا همهچيزخوار شوند اما اين کار برايشان سخت بود. ايشان در دوران گياهخواري روزانه1600-1500 كيلوکالري انرژي دريافت ميکردند. در مرحله اول با استفاده از لبنيات، آبميوه و کمي خوراکهاي گوشتي رژيم غذايي ايشان را به 2170 كيلوکالري رساندم. بعد از يک سال مجددا به من مراجعه کردند و اين بار برايشان رژيم 2230 كيلوکالري تجويز کردم. شرايط جسمي و سني ايشان ايجاب ميکند که حداقل 65 کيلوگرم وزن داشته باشند و آقاي زبرجد بايد همچنان به مراجعههاي خود ادامه دهند. گياهخواري مطلق هيچ مزيت مستقيمي براي سلامت افراد ندارد. با پيروي از اين رژيم چون چربي حيواني مصرف نميشود فرد کمتر در معرض خطر سرطان و امراض قلبي قرار ميگيرد البته اين دسته بيماريها خود عوامل خطر متعددي دارند که يکي از آنها چربيهاي حيواني است. پس مزيت اين رژيم اندک و آن هم بهطور غيرمستقيم است.
اگر افراد همه چيزخوار مصرف چربيهاي اشباع و ترانس را کم و بيشتر از گوشت سفيد استفاده کنند وضعيت جسمي سالمتري دارند. شروع رژيم گياهخواري در سنين ميانسالي باعث مشکلات چشمگيري نميشود زيرا در اين سن رشد بدن کامل شده است. چنين افرادي نبايد به صرف اينکه خودشان اين رژيم غذايي را پيش گرفتهاند فرزندانشان را هم گياهخوار کنند. يادمان باشد که نيازهاي تغذيهاي يک نوجوان با رژيم گياهخواري تامين نميشود. عدهاي تصور ميکنند کيفيت پروتئينهاي گياهي به پاي پروتئينهاي حيواني نميرسد و به همين دليل فرد گياهخوار از لحاظ سيستم ايمني و قواي عضلاني ضعيف ميشود. مشکل تغذيهاي گياهخواران به پروتئينها ربطي ندارد. غلات و حبوبات و شير نيازهاي پروتئيني گياهخوار را به طور قطع برطرف ميکنند. يکي از ريزمغذيهاي موردنياز بدن ويتامين B12 است که کلا در منابع گياهي وجود ندارد. عدهاي از گياهخواران معتقدند فلور ميکروبي روده بزرگ مقداري ويتامين B12 را ميسازد اما يادمان باشد كه اين ويتامين به بخشهاي بالاتر لوله گوارش انتقال پيدا نميکند تا در آنجا جذب شود و به هر حال مصرف نکردن منابع حيواني باعث کمبود ويتامين B12 در بدن ميشود. گاهي شاهديم که فرد از لحاظ رواني واقعا با خوردن منابع حيواني مشکل دارد مثلا ميگويد هنگام خوردن گوشت، حيوان بيگناهي که سرش را بريدهاند جلوي چشمم ميآيد. در مقابل ما متخصصان به عقايد شخصي مراجعانمان احترام ميگذاريم و سعي ميکنيم با تدوين رژيم غذايي مناسب و چيدمان صحيح گروههاي غذايي کمبودهاي تغذيهاي چنين افرادي را جبران کنيم. در درمان چنين افرادي صبوري به خرج دادن مهم است و من به شوخي ميگويم: «منتظرم به راه راست هدايت شويد.»
«روي» از ديگر ريزمغذيهايي است که گياهخواران با کمبود آن مواجهاند. ممکن است اين ماده معدني از منابع گياهي به فرد گياهخوار برسد اما دسترسي زيستي آن خيلي کم است يعني بدن نميتواند از آن استفاده کند. آهن، کلسيم و ويتامين D هم در رژيمهاي گياهي به مقدار کافي وجود ندارند. در پايان تاکيد ميکنم خوانندگان «سلامت» نبايد بهصرف اينکه پدر آقاي زبرجد بهخاطر گياهخواري دچار هيچ مشکلي نشدهاند، ميانسالي را سن شروع رژيم گياهخواري بدانند. ما متخصصان تغذيه رژيم گياهخواري را به هيچ?كس توصيه نميکنيم.
نگاه سوم
اگر فرزندتان گياهخوار است، بخوانيد
دکتر پروين ناظمي/ روانشناس
نوجواني سن تجربه و خطر کردن است. فرد در اين دوران دست به اعمالي ميزند که شايد در مرحله بعدي زندگي يعني جواني آنها را دور از عقل بپندارد. يکي از مواردي که در سالهاي اخير باب شده و آقاي زبرجد هم از آن پيروي کردهاند رژيم گياهخواري است. عقايدي که پشت اين تصميم نوجوان نهفته است متفاوتاند از جمله رعايت حقوق حيوانات. بسياري از نوجوانان درباره روشهاي ذبح و سلاخي حيوانات مطالعه ميکنند و در برابر آن هيجانزده ميشوند و تصميم ميگيرند براي دفاع از حقوق اين موجودات قدمي بردارند و آن امتناع از خوردن محصولات حيواني است. دوم حفاظت از چرخه انرژي، چنين افرادي معتقدند که مصرف غذاهايي با منشاء حيواني انرژي بيشتري ميطلبد و اين روند در گرم شدن زمين نقش دارد، پس با گياهخوارشدن ميخواهند در جلوگيري از گرم شدن زمين نقش داشته باشند. دليل سوم توجه اين افراد به سلامتشان است. آنها غذاي حيواني را منبع انواع چربيهاي اشباع ميدانند و به اين ترتيب ميخواهند از سرطانها و امراض قلبي جلوگيري کنند.
بعضي نوجوانان گوشت و لبنيات را نميخورند چون طعم و بوي آن را دوست ندارند. روشن است که اين رژيم غذايي نهتنها نيازهاي تغذيهاي نوجوان در حال رشد را تامين نميکند بلکه تحقيقات علمي نشان دادهاند اين روند تغذيه احتمال ابتلاي فرد را به اضافه وزن بيشتر ميکند. اينجاست که ميبينيم مهمترين دغدغه نوجوان به جاي پيروي از ديدگاههاي اوليهاش، تلاش براي تناسب اندام ميشود. عدهاي تصور ميکنند که مصرف فرآوردههاي حيواني باعث ايجاد خوي حيواني در انسان ميشود اما از ديدگاه روانشناسي ويژگيهاي شخصيتي يک فرد نتيجه برخوردهاي اجتماعي و خانوادگي با اوست.
زندگي مانند سيبي است که در راه رسيدن به زمين هزار چرخ ميخورد و شخصيت يک فرد تابعي از عوامل بسيار مختلفي است. بلوغ جسماني افراد روي بلوغ رواني و عاطفي آنها تاثير ميگذارد زيرا هر چقدر از لحاظ جسماني خود را قبول داشته باشند در روابط اجتماعي بيشتري وارد ميشوند، منطقيتر فکر ميکنند و اعتمادبهنفسشان افزايش مييابد. آقاي زبرجد دليل مشخصي را براي رويآوردن به گياهخواري عنوان نکردند به هر حال خوشحالم که روند تغذيهاي سالم را مجددا در پيش گرفتند.
نکتهاي که بايد اينجا يادآور شوم، اين است که اخيرا با گسترش شبکههاي تلويزيوني و اينترنت پيروي از رژيم گياهخواري براي نوجوانان جذاب شده است. خانوادهها براي پيشگيري از چنين روندي بايد فرزندان خود را باور داشته باشند و با سختگيريهاي غيرمنطقي اعتمادبهنفس را در آنها سرکوب نکنند. اگر والدين و اطرافيان بهطور بيمارگونه از تناسب اندام صحبت ميکنند مسلما فرزند آنها که کمي اضافه وزن دارد براي فرار از قضاوتهاي زننده اطرافيان چنين روشي را پيش ميگيرد در حالي كه بهتر است استعدادهاي فرزندتان را کشف کنيد و از قضاوتهاي يکطرفه بپرهيزيد.
نگاه چهارم
گياهخوار نشويد ولي بيشتر ميوه و سبز ي بخوريد
دکتر محمدجعفر فرهوش/ فوق تخصص گوارش و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران
انسان از نظر گوارشي موجودي همهچيزخوار است و دستگاه گوارش او توانايي هضم و جذب مواد گياهي و جانوري را دارد. در هنگام پرورش دام ممکن است آلودگيهايي وارد بدن دام شود، مثلا گفته ميشود جگر دامهايي که در شرايط مناسب پرورش نيافتهاند را نخوريد زيرا تمام مواد سمي دام در اين عضو تجمع يافتهاند. از طرفي محصولات حيواني ميتوانند باعث برخي بيماريهاي مسري و برخي سرطانها شوند اما اين مسايل دليلي براي حذف منابع حيواني از سفره انسان نيست.
ما تنها به برخي افراد که سابقه يا زمينه ابتلا به بيماريهاي گوارشي و سرطانها را دارند، توصيه ميکنيم مصرف محصولات حيواني را تعديل کنند. روي آوردن ناگهاني يک فرد به گياهخواري بايد از حيث رواني کاملا بررسي شود. اگر فردي به هر دليلي ميخواهد گياهخوار شود بايد اين رژيم را زير نظر متخصص تغذيه در پيش بگيرد نه سرخود. برخي از مردم تصور ميکنند براي پيشگيري از سرطانهاي گوارشي بهتر است مصرف فرآوردههاي حيواني را کاهش دهند و در عوض به ميوه، سبزي و صيفيجات روي بياورند. اما يادمان باشد که سرطان تنها از يک عامل تبعيت نميکند. تحقيقات مختلفي انجام شدهاند و دانشمندان به اين نتيجه رسيدهاند که گياهخواران با احتمال کمتري به سرطانهاي دستگاه گوارشي مبتلا ميشوند اما اين نتيجه به معني پيشگيري رژيم گياهخواري از ابتلا به سرطان نيست.
اگر افراد همهچيزخوار سعي کنند مثل گياهخواران ميوه و سبزي بيشتري مصرف کنند و از چربيهاي اشباع و غذاهاي فراطبخشده و پر از نگهدارنده بپرهيزند، ورزش كنند، سيگار نكشيده و الکل نخورند، ميتوانند از خطر سرطان تا حد قابلتوجهي در امان باشند.
«ميزگرد تغذيه» درباره رژيم گياهخواري محمد زبرجد با حضور دکتر محمدرضا وفا متخصص تغذيه و رژيم درماني، دکتر مسعود کيمياگر متخصص تغذيه و رژيم درماني، دکتر پروين ناظمي روانشناس و دکتر محمدجعفر فرهوش فوق تخصص گوارش
salamat.ir
مجله دانشجویان مالزی 
دریافت نظرات این خبر از فید